Tag Archives: creativiteit

Een idee is geen idee.

18 Jun

pidee.001

Een goed idee is een verkocht idee.

Ik heb al een idee.

Komende week gaan we met alle 280 eerstejaars HKU Kunst en Economie studenten ideeën bedenken voor vluchtelingen in asielzoekerscentra.

Daar gebruiken we net als vorig jaar het materiaal van de What Design Can Do Refugee Challenge voor. Ik ben dus alweer een tijdje bezig met de voorbereidingen en kijk, luister, voel, proef en ruik zoveel mogelijk als een vluchteling. Timing is perfect omdat ik privé aan het verhuizen ben en mezelf bij de selectie van mijn spullen de vraag stel;

Ik moet NU vluchten. Neem ik het mee?

En dat helpt. Niet dat mijn spullen nu in mijn Ortlieb tasje passen maar de perspectief wissel is uiterst effectief.

Voor de zekerheid heb ik voor straks toch maar een garagebox gehuurd voor als ik straks voor bijna twee maanden naar Zuid Afrika vertrek en voor een groot deel van de tijd in mijn Volkswagen T2 zal doorbrengen.

Schermafbeelding 2017-06-18 om 13.08.23.png

Maar ik dwaal af.

Ik wilde het hebben over het hebben van een idee. Afgelopen donderdag faciliteerde ik  samen met Irene Koel van The Zooooo een creatieve sessie voor het Rode Kruis. Daarbij zei op een gegeven moment iemand dat ze al een idee had. Dat was voordat we de divergentiefase ingingen. In de divergentiefase gaat het juist om het bedenken van heel veel ideeën. Niet zozeer om de kwaliteit maar om de kwantiteit. Want een goed idee bij begint bij veel ideeën. Dus eerst in je eentje veel ideeën bedenken die je dan vervolgens deelt met je teamleden. Maar wat als je nu al een supervetcoolretegoed idee hebt?? Zoals die dame van het Rode Kruis.

“Dan parkeer je dat idee even”

En dat is best lastig. Want je wilt het helemaal niet parkeren je wilt vol gas vooruit.

Ik had afgelopen vrijdag luisterend naar mijn vrouw een heel goed idee voor vluchtelingen in asielzoekerscentra. Mijn vrouw liet me namelijk dit nummer zien en horen van Joss Stone. Hierin zingt zij samen met een aantal Armeense muziekanten fonetisch mee. Toen ik dat zag, dacht ik WOW! wat een geweldig idee. Stel je voor dat je samen met elkaar elkaars muziek speelt en meezingt . Hoe gaaf is het om een vreemde taal gewoon mee te zingen.

Parkeren dat idee Noltee.

Shit wat is dat lastig.

Brainstorm

16 Jun

brainstorm.001

Gisteren faciliteerde ik een gestructureerde groepsactiviteit waarbij de idee-ontwikkeling losgekoppeld werd van de idee-selectie voor een groep gecoördineerde menslievende professionals.

Anders gezegd; ik begeleidde een brainstorm voor het Rode Kruis. Dat deed ik voor en met Irene Koel van The Zooooo. Ik schreef al eerder of Irene. Hier en hier. Het was onze eerste opdracht samen en zeker niet de laatste.

Irene had met de mensen van het Rode Kruis al veel werk verricht. Dat had geleid tot een  een ingevuld waardepropositiecanvas. Hierin staan vragen als:

Wat is het probleem dat we willen oplossen?

Wie is onze primaire klant?

Wat zijn de pijnpunten (3 belangrijkste)

Wie is de klant van onze klant? (als die situatie er is)

Wat zijn hun pijnpunten (3 belangrijkste) 

Wat is onze waarde propositie?

Hoe lossen wij hiermee de pijnpunten op?

Welke voordelen verschaffen we?

Na een korte introductie van mezelf en een minicollege creativiteit gingen we aan de slag . Ik zal in deze post proberen om zo kort en duidelijk mogelijk uit te leggen hoe je een brainstorm kunt organiseren.

  1. Huur/regel een facilitator. Een goede facilitator inspireert en structureert. Focust op energie. Hij/zij hoeft geen verstand te hebben van het onderwerp maar weet op het juiste moment de juiste interventie te doen.
  2. Brainstorm met mensen die willen. Zie een brainstorm als een spel om tot oplossingen te komen. En een spel definieert Bernard Suits als ‘een vrijwillige poging tot het overwinnen van overbodige obstakels’.
  3. Brainstorm bij voorkeur op een externe, inspirerende omgeving.
  4. Geef iedereen een een pakketje post-it’s en een pen en vraag ze LEESBAAR te schrijven.
  5. Vraag de deelnemers om in groepjes van minimaal 3 en maximaal 5 individueel en in stilte de vraag die zij willen oplossen op een post-it te schrijven. Laat iedereen beginnen met ‘Hoe kunnen we……..?’ (5 minuten)
  6. Laat de deelnemers een voor een hun vraag voorlezen (geen toelichting) en laat ze hun Hoe kunnen we …..? vraag opplakken op een flip-over. Doe dit bij voorkeur staand. (5 minuten)
  7. Laat de deelnemers de verschillen met elkaar bespreken en ze samen  een nieuwe ‘Hoe kunnen we …..?’ vraag formuleren. Ze moeten het echt allemaal met elkaar eens zijn en de energie voelen om deze vraag op te willen lossen. Komen ze er niet laat ze er dan een kiezen die er het dichtst bij komt.  (15 minuten).
  8. Vraag alle deelnemers hun vraag op een post-it te schrijven en ze individueel 20 ideeën te laten bedenken. Alles is goed. Stimuleer ze om ALLES wat in ze opkomt op  te schrijven. Elke idee, gedachte of zelfs woord leesbaar op een nieuwe post-it. Laat ze niet oordelen over hun ideeën. Het gaat in deze fase (divergentie) om de kwantiteit en niet om de kwaliteit. (10 minuten)
  9. Doe vervolgens plenair een aantal divergentie technieken zoals De Superheld. Laat ze hun favoriete superheld kiezen, opschrijven wat de bijzondere kwaliteiten/krachten zijn van hun superheld en bedenken hoe ze met een van die kwaliteiten/krachten hun vraag zouden kunnen oplossen. Je kunt ze ook een letter laten kiezen, ze vragen welk dier er met die letter begint en vragen hoe dat dier de vraag zou oplossen. Of een kleur laten kiezen. Aan welke plek ze denken bij die kleur en ze vragen hoe ze daar op die plek de vraag zouden oplossen. Kortom divergentie technieken die ze dwingen om op andere plekken in hun hoofd te zoeken naar oplossingen……en niet te oordelen. Laat ze alle ideeën weer (altijd!!!) oplossen. (15 minuten)
  10. Vraag deelnemers om hun beste idee te kiezen (convergeren) en speel om en om de Superdure Consultant. Hoe werkt de “Superdure consultant”? De Superdure Consultant vertelt zijn/haar idee. De andere luisteren aandachtig (tja want het is een superdure consultant. Die voor heeeeel veel geld dit idee heeft bedacht, dus zal het wel goed zijn). Vervolgens kunnen er kort nog wat vragen gesteld worden. Niet te lang het gaat hier niet om validatie. Vervolgens draait de Superdure Consultant vult zich met de rug naar de rest en noteert, zonder verder deel te nemen aan het gesprek alles wat de rest van het team aanvult. Zij beginnen met een “Ja! Wat een goed idee he!” Om het vervolgens aan te vullen met “En dan zou je ook nog……….” Het leuke van de oefening is is dat mensen gaan denken in mogelijkheden ipv beperkingen. De snelheid bevordert dit alleen maar. Houdt het tempo er dus in, je wilt niet dat men te lang nadenkt. Als je merkt dat de energie laag wordt stop je en laat je ze de volgende “superdure consultant” kiezen. (20 minuten)

Het is inmiddels 8.30

Ik moet wat supergoedkope consults gaan geven op HKU.

Wordt vervolgd.

 

 

Incubatie fontein

25 Jul

Ik hoop niet dat de posts van de afgelopen dagen hebben geleid tot ongemakkelijke situaties in de familiesfeer. Zo ongemakkelijk als in Festen zal het waarschijnlijk niet geweest zijn.

Ongemakkelijk is een mooi bruggetje naar over wie ik het vandaag wil hebben; Marcel Duchamp. De man die de kunstwereld op zijn kop zetten met Fountain. Het omgedraaide urinoir dat hij in 1917 onder het Pseudoniem R. Mutt indiende als bijdrage aan de eerste jaarlijkse show van de Society of Independent Artists in het Grand Central Palace in New York. Fountain werd door de commissie waar Duchamp ook deel van uitmaakte afgewezen, terwijl in principe alle werken van kunstenaars die een bijdrage betaalden, geaccepteerd werden. Uit verontwaardiging over deze afwijzing zegde Duchamps zijn positie in het bestuur van de vereniging op. Het werk werd in plaats daarvan tentoongesteld in de studio van fotograaf Alfred Stiegitz en hier ook gefotografeerd.

Ik geloof dat er op dit moment 17 Fountains in omloop zijn. Het origineel is er niet meer. daar is slechts nog een foto van:

Fountain-Bron-Marcel-Duchamp-foto-Alfred-Stieglitz

Met Fountain moet ik aan twee dingen denken.

Ten eerste omdat het op zijn kop zetten van een bestaand voorwerp en dat bestempelen als kunst zo nieuw was dat menig kunstkenner niet wist wat hij/zij er mee aan moest. Duchamp stelde hiermee de vraag “Wat is kunst?” Moet kunst door de kunstenaar gemaakt zijn om kunst te mogen zijn. Nam hij hiermee de kunstwereld in de zeik of was het gezien de ontwikkelingen in de (kunst)wereld een bloedserieuze uitdaging dat we een nieuw perspectief nodig hadden om naar de wereld te kijken?

Ten tweede omdat in retrospectief ik Fountain een prachtige metafoor vind voor een van de fases van het creatieve proces zoals Wallas deze een kleine 10 jaar later benoemd in The Art of Thought; preparatie, incubatie, illuminatie en verificatie. Het omgedraaide urinoir als metafoor voor incubatie. Het bewuste even loslaten om het 200.000 keer snellere en oneindig veel grotere onbewuste aan het werk te zetten. Zou het feit dat er urinoirs zijn waar mannen de eenvoudige taak moeten volbrengen in de pot te pissen de reden zijn dat er meer mannelijke uitvinders zijn die tot illuminatie komen dan vrouwen? Of is zittend plassen minstens zo effectief om tot nieuwe inzichten te komen.

Duchamp weet als geen ander wat het is om te pauzeren tijdens het creatieve proces. Zijn Etant donnés nam 20 jaar in beslag en voor het vrouwelijke model gebruikte hij twee van zijn echtgenotes. Het werk is een installatie bestaande uit een oude, houten Spaanse deur  waar je door een gat naar de scene erachter kunt kijken. Nieuwsgierig geworden?

De Slumdog Millionaire van de documentaires

19 Jul

waste-land-poster

Toen ik gisteren schreef of Theaster Gates moest ik denken aan een andere kunstenaar die dingen doet met afval en de opbrengst van zijn kunst terug geeft aan de gemeenschap waar het afval vandaan komt. Ik ben 4 jaar geleden begonnen met het volgen van een vak voor de master kunsteducatie om te kijken of het iets voor me was, studeren. Ik had namelijk nog nooit een college vanaf de schoolbank gevolgd. Ik had er alleen maar vóór gestaan. Ik volgde het vak Creativiteit en Duurzaamheid en schreef er dit stuk voor.

En tijdens dat vak zag ik de documentaire Wasteland, over Vik Muniz en wilde deze graag met jullie delen. Ik kon op zowel youtube als vimeo de docu niet vinden dus bestelde hem net bij bol.com

Hier is de trailer en als je hem samen met mij in de filmlounge in The Movies in Dordrecht wil zien, stuur je me een mailtje cornoltee@mac.com

Will Gates

17 Jul

Will Gompertz is me aan het leren denken als een kunstenaar met zijn boek ‘Denken als een kunstenaar’. Het lezen ervan is weer een genot, net als zijn vorige boek ‘Dat kan mijn kleine zusje ook’. Will is inderdaad de beste (en leukste leraar) die je nooit gehad hebt en ik ben blij dat ik hem ontdekt heb. Ik kocht ‘Dat kan mijn kleine zusje ook’ omdat ik meer wilde weten over moderne kunst en werd als een klein ventje aan de hand genomen door Will. Hij nam me ruim honderd jaar terug in de tijd en liet me kennis maken met kunstenaars, plaatsen, kunstwerken en hun relaties op een manier die mij zo enthousiast heeft gemaakt dat het boek nu op de boekenlijst van HKU staat en volgend schooljaar alle bijna 300 eerstejaars Kunst en Economie studenten ook op reis gaan met Will. ‘Dat kan mijn kleine zusje ook’ is namelijk de basis voor het nieuwe vak Art Histories. Ik schreef daar al eerder over.

Het is trouwens gek om nu niet in gespreksvorm met Piet Mondriaan te schrijven zoals ik maandenlang deed voor mijn ontwerp onderzoek voor de master kunsteducatie. Elke keer als ik een zin afmaak, hoor ik Piet in mijn hoofd een vraag stellen.

Al schrijvend schieten er namelijk allerlei ideeën en vragen door mijn hoofd die ik niet altijd een logische plek kan geven op ‘papier’. Piet was dan vaak een uitstekende interventie om die spontane impuls te volgen. Zo begon ik deze post omdat ik iets wilde vertellen over Theaster Gates, “de meest inspirerende en ondernemende persoon die Will Gompertz ooit heeft ontmoet.” In een gesprek met Piet had Piet bijvoorbeeld gevraagd waarom ik het boek zo interessant vond. En dan had ik hem het verhaal van Gates verteld. Vorig jaar won Gates in Cardiff de Artes Mundi prijs inclusief een geldprijs van 40.000 pond die Gates onmiddellijk deelde met de negen anderen genomineerden. Dat vond ik heel bijzonder en inspirerend en zette mijn parachute nog verder open, om maar met Zappa te spreken;

Frank-Zappa-A-mind-is-like-a-parachute

Gates kocht in 2006 een huis in South Side (Jawel Sander van de Fun Lovin’ Criminals).

In South Side (Chicago) is 99,6 zwart en als je er een blanke tegen komt is  “hij een crackverslaafde, een maatschappelijk werker of een politieman in vermomming.”

Gates kocht er een huis huis omdat het goedkoop was en hij zo dichtbij de universiteit woonde waar hij verantwoordelijk was voor de artistieke programmering. In het huis verbouwde hij een kamertje tot pottenbakkersatelier om zijn hobby te kunnen uitoefenen. Zijn baksels probeerde hij in het weekend te slijten op markten op het platteland. Met weinig succes dus besloot Gates het te proberen op een andere markt; de kunstmarkt. Maar wie zat er te wachten op de keramiek van een part time kunstenaar uit de moordhoofdstad van Amerika?

nobodycares.001

Bovenstaand plaatje komt uit het briljante boekje:

ignoreeverybody

En dat is precies wat Gates deed. Hij vermeed iedereen en bedacht zijn eigen manier om zijn keramiek meer waarde te geven. Een jaar later,in 2007, exposeerde hij zijn keramiek in het Hyde Park Art Center van Chicago, echter niet onder zijn eigen naam maar onder die van een legendarische oosterse pottenbakker Shoji Yamaguchi, die niemand kende omdat hij helemaal niet bestond. Een heel slim gekozen naam omdat Shoji Hamada een beroemde Japanse pottenbakker was en Yamaguchi een streek in Japan waar Gates zich een jaar lang had verdiept in keramiek. Gates bedacht tevens een dramatisch levensverhaal rondom Shoji Yamaguchi en de mensen genoten vol bewondering van het werk van Shoji Yamaguchi. Maar toen het bedrog enige tijd later uitkwam…… 

Het mysterie van de verdwenen 50 euro.

14 Jul

Mijn vrouw deed afgelopen week een deeltentamen Medische Basis Kennis. Ik geloof twee hoofdstukken uit het dikste boek dat ik ooit gezien heb. Een ongelooflijke hoeveelheid stof. Na haar tentamen vertelde ze me dat van sommige rijtjes ze er maar op 2 of 3 van de 5 antwoorden kon komen. Ze kwam gewoon niet op die andere 2 of 3 antwoorden. De ochtend erna werd ze letterlijk wakker met de andere antwoorden. Ik was op dat moment ‘Hoe creativiteit werkt’ van Jonah Lehrer aan het lezen en had net gelezen hoe inzichten tot stand komen in de hersenen, in welk deel en zelfs precies de plek. Ik heb het boek nu niet bij me maar doe toch een poging om uit te leggen hoe inzichten tot stand komen.

Het is ongelooflijk wat er allemaal onderzocht wordt, hoe dat wordt gedaan en met welke technologie. Ze stoppen mensen met badmutsen vol met elektrodes in scanners, laten ze raadsel oplossen en kijken letterlijk wat er in de hersenen gebeurt. Laat ik een voorbeeld geven van zo’n raadsel.

De situatie.

Er ligt 50 euro onder een omgedraaide pyramide. De pyramide is perfect in balans en als je hem aanraakt valt ie om.

Vraag.

Hoe kun je, zonder de pyramide aan te raken, de 50 euro verwijderen?

Hint?

Dek je rechter oog af. Daar komt ie:

‘vuur’

De oplossing gevonden?

Nee?

Dek dan je linker oog af en lees:

‘vuur’

Zo ging het niet helemaal maar ik was benieuwd of je meedeed. Dankjewel dat zag er erg grappig uit.

Nee even serieus. Wat blijkt? Als ze mensen subliminaal alleen via het linker oog de hint ‘vuur’ geven levert dat meer goede oplossingen op dan als dit via het rechteroog gebeurt. Waarom? Ons linker oog is met onze rechter hersenhelft verbonden en in dat deel wordt de oplossing gevonden als onze linker hersenhelft er door analyse niet uitkomt.

Een paar milliseconden voordat de hersenen het goede antwoord vinden lichten de hersenen letterlijk op en trekken neuronen in een netwerk samen en geven het antwoord door aan ons bewustzijn. Het antwoord? Weet je het al?

Nee?

 

 

 

 

 

 

De fik erin met die 50 euro.

 

Gelukkig met vreemden en hoopje plastic.

13 Jul

Ik geloof echt dat spel de meest krachtige vorm voor verandering is en dat een prototype de beste manier is om je idee tot leven te brengen en te t(o)etsen. Als je die twee samenbrengt heb je de bouwstenen voor je verbeelding. Mooi verbeeld in een oude campagne van Lego:

lego_airplane

Ik zie me nog tussen de Lego stukjes zitten, de ene auto na de andere bouwend. En gisteren zat ik voor het eerst in 40 jaar weer tussen de Lego stukjes en dat was niet eens wennen maar voelde heel vertrouwd. Zelfs met een 20tal volwassenen die zich allemaal hadden opgegeven voor een introductie workshop Lego Serious Play. Ik was uitgenodigd door Onno Kruitwagen die ik ken via LEF, het Future Centre van Rijkswaterstaat waar we allebei facilitator zijn. Een aantal eerdere uitnodigingen had ik vanwege mijn afstuderen moeten afslaan maar gisteren kon ik eindelijk aan de slag. De groep werd verdeeld in drieën en met zijn zevenen belandden we aan een tafel waar we allemaal een zakje Lego mochten pakken en voor ons op tafel mochten legen.

IMG_5378

En toen begon het al. Steward Brown verwoordt het prachtig in zijn geweldige TED talk; “Nothing lights up the brain like play” en Jonah Lehrer legt mooi uit hoe het in de hersenen werkt in zijn boek ‘Hoe creativiteit werkt.’ maar daarover morgen meer.

Terwijl Onno aan het uitleggen was, kon ik me niet inhouden om al met de Lego blokjes te spelen. De aanraking van de Lego stukjes brachten me in een fractie van een seconde 40 jaar terug in de tijd en ik kon niet wachten op de eerste opdracht, die Bernard Suits zou formuleren als een ‘vrijwillige poging tot het overwinnen van een overbodig obstakel’.

De eerste oefening bestond uit het maken van een toren met het figuurtje erop;

IMG_5379

De beperkte tijd dwingt je om snel te werken, te doen in plaats van te denken. Ik moest bij de opdracht denken aan de wat ik ooit in Paul Arden’s boekje had gelezen;

IMG_5395FullSizeRenderFullSizeRender-1

Ik moest dus zo hoog mogelijk. Maar het moest ook mooi. Al bouwend dacht ik aan de Memphis voorwerpen bij mijn vriend Ton waar mijn bouwsel, al groeiend, aan deed denken. Het moest dus symmetrisch. Dat ging ten koste van de hoogte maar het moest mooi….anders klopt het niet. Mooi als in ‘de belofte van geluk’ (Stendahl) en geluk als in ‘je goed en slecht kunnen voelen maar voelen dat het klopt in een context van groei’ (Gretchen Rubin). Ik zat gewoon een partijtje gelukkig te wezen met 7 vreemden en een hoopje Lego. Los van het bouwen is het ongelooflijk wat iedereen kon vertellen over zijn /haar bouwwerk en als Onno vragen stelde over het waarom van sommige details er ook de meest prachtige verklaringen naar boven kwamen. Blijkbaar waren onze hersenen echt opgelicht.

Het mooie van Lego is dat de eenvoudige plastic steentjes echte bouwstenen zijn voor je verbeelding waarbij de beperking van de vorm juist drempelverlagend werkt. Hoewel…….toen we de opdracht kregen om iets te bouwen dat een goede eigenschap van  je verbeeldde bouwde ik deze:

IMG_5384

De helicopter view, de big picture kunnen zien. Ik voelde zowaar een gevoel van trots over me heen komen en wilde het bouwwerk aan mijn vader laten zien maar moest na mijn uitleg alweer aan de slag met de volgende opdracht. Kill your darling.

Na nog wat darlings te hebben gekilld kregen we als laatste de opdracht om ‘het ideale werkoverleg’ te bouwen:

IMG_5388

“Het ideale werkoverleg is op vrijwillige basis. Een vraagsteller deelt zijn vraag en als je je uitgedaagd voelt mee te doen (aangetrokken voelt door de vraag = groen) doe je mee. Heb je geen zin (afgestoten door de vraag = rood) doe je niet mee.

Aan het eind werd iedereen gevraagd een element uit zijn ‘ideale werkoverleg’ mee te nemen naar een blanco blauw Lego bord en in overleg de elementen op ‘tafel’ te leggen:

idealelegeooverleg.001.jpeg.001

Iedereen had zijn steentje bijgedragen en het ‘klopte’ wonderbaarlijk. Het feit dat ik me nog kan herinneren wat de beschrijvingen van de anderen waren, zegt iets over de kracht van deze aanpak.

Als laatste oefening bouwden we onze conclusie van de workshop:

IMG_5393

Lego verbindt hoofd en handen en geeft je een beter beeld van de verschillende mogelijkheden.

Onno bedankt.

%d bloggers liken dit: